Przedsiębiorca jak konsument?

Sytuacja przedsiębiorców ulegnie znaczącej zmianie od czerwca 2020 roku, kiedy w życie wejdą przepisy ustawy z dnia 31 lipca 2019 roku o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia obciążeń regulacyjnych (Dz.U.2019 poz.1595). Ochrona przyznana przepisami kodeksu cywilnego konsumentom została rozciągnięta w znacznej części na przedsiębiorców – jednak nie poprzez zmianę definicji konsumenta, ale poprzez wyraźne odesłanie, które przepisy o ochronie konsumentów znajdują zastosowanie również do przedsiębiorców. Na mocy dodanego art. 3855 k.c. przepisy dotyczące konsumenta, zawarte w art. 3851-3853 k.c., będą miały zastosowanie również do osób fizycznych zawierających umowę bezpośrednio związaną z ich działalnością gospodarczą, gdy z treści umowy będzie wynikało, że nie posiada ona dla nich charakteru zawodowego, wynikającego w szczególności z przedmiotu wykonywanej przez te osoby działalności gospodarczej, udostępnionego na podstawie przepisów o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.

Tym samym, do tej szczególnej kategorii przedsiębiorców zastosowanie znajdą przepisy regulujące niedozwolone klauzule umowne. Jak można się domyślać, wszelkie ogólne warunki handlowe stosowane przez podmioty gospodarcze w obrocie pomiędzy przedsiębiorcami będą musiały zostać zweryfikowane w kontekście klauzul abuzywnych. Dodany przepis wyraźnie wskazuje, iż umowa zawierana z przedsiębiorcą bezpośrednio w ramach jego działalności gospodarczej nie będzie mogła być realizowana wyłącznie na warunkach swobody umów w przypadku, gdy z Ewidencji Działalności Gospodarczej będzie wynikał inny przedmiot działalności. Będzie ona wtedy podlegała ograniczeniom wynikających z przepisów regulujących klauzule niedozwolone.

Do wyżej opisanej szczególnej kategorii przedsiębiorców, zastosowanie w znacznym zakresie znajdzie również regulacja dotycząca rękojmi przy sprzedaży konsumenckiej m.in.: domniemanie istnienia wady w momencie przejścia rzeczy na kupującego i jej ujawniania się w okresie roku od wydania; ograniczenia zwolnienia z odpowiedzialności przy rzeczach oznaczonych do co gatunku (gdy kupujący wiedział o wadzie w chwili wydania rzeczy); szerszy zakres uprawnień przy korzystaniu z rękojmi. Z tej grupy przedsiębiorców wyłączono również zastosowanie przepisu przewidującego utratę roszczeń z rękojmi w przypadku braku zbadania przez kupującego rzeczy oraz zgłoszenia tej wady sprzedającemu a także obowiązek uregulowany w art. 667 § 2 k.c. – tj. zbycia przez kupującego rzeczy, gdyby zwłoka sprzedającego z jej odbiorem mogła narazić sprzedającego na stratę.

Co ciekawe jednak, nie ograniczono zastosowania przepisu pozwalającego na wyłączenie lub ograniczenie odpowiedzialności z tyłu rękojmi (art. 568 § 1 zd.2 k.c.).

Ustawa wprowadza również zmianę ustawy z dnia 30 maja 2014 roku o prawach konsumenta. Regulacja dotycząca prawa odstąpienia od umowy zawartej na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa, znajdzie zastosowanie także, podobnie jak wyżej wskazano, do „osoby fizycznej zawierającej umowę bezpośrednio związaną z jej działalnością gospodarczą, gdy z treści tej umowy wynika, że nie posiada ona dla tej osoby charakteru zawodowego, wynikającego w szczególności z przedmiotu wykonywanej przez nią działalności gospodarczej, udostępnionego na podstawie przepisów o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej”. Wymusi to także automatycznie konieczność rozszerzenia obowiązków informacyjnych ma obrót profesjonalny.

Opisana wyżej regulacja nie będzie miała zastosowania do umów zawartych przed 1 czerwca 2020 roku.